اقتراح
20 بازدید
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : نقد و نظر ) بهار 1375 - شماره 6 )(67 صفحه - از 8 تا 74)
تعداد شرکت کننده : 0

در عنوان یاد شده، تنی چند از فرهیختگان حوزه و دانشگاه، به داوزده سؤال مجله نقد و نظر درباره «انتظار بشر از دین‏» پرداخته‏اند، خواننده در این اقتراح پاسخهای دانشوران ذیل را خواهند خواند: سیدکاظم‏حائری(استاد حوزه علمیه); رضا داوری(استاد دانشگاه); صادق لاریجانی(استاد حوزه علمیه); محمدلگنهاوزن(استاد دانشگاه); مصطفی ملکیان(استاد حوزه علمیه و دانشگاه)

1

نقد و نظر: آیا باید پرسید: «انتظار بشر از دین چیست؟» یا: «انتظار دین از بشر چیست؟» چرا؟

حائری: هر دو سؤال صحیح است و انتظار بشر از دین، سعادت دنیا و آخرت است. در صورتی که بشر دین را در زندگانی خود تطبیق کند و اساسا انتظار دین از بشر این است که بشر دین را در زندگانی خود تطبیق کند و البته انتظار دین از بشر به معنای انتظار مشرع دین است از بشر.

داوری: در عالم دینی بشر با دین است و با آن و در آن بسر می‏برد. او خود را از دین جدا نمی‏داند که از آن انتظاری داشته باشد; البته با ظهور جامعه

جدید پرسش از اینکه چه انتظاری از دین می‏توان داشت، مطرح شده است. اما پرسش «انتظار دین از بشر چیست؟» پرسش دیگری است. همیشه و همواره مؤمنان مراتب و درجات داشته‏اند و آنها که به عالیترین مرتبه رسیده‏اند، اسوه دیگران شده‏اند. بنابراین از ابتدای تاریخ اسلام مسلمانان می‏توانسته‏اند به خود و دیگران بگویند که «ولکم فی رسول‏الله اسوة حسنة‏».

ملکیان: دو پرسش «انتظار بشر از دین چیست؟» و «انتظار دین از بشر چیست؟» مانعة‏الجمع نیستند، تا سؤال کنیم که کدامیک از آن دو را باید پرسید. هر دو پرسش پرسیدنی‏اند و می‏توان آنها را با هم پرسید.

در همین جا و قبل از اینکه به جواب سایر سؤالات بپردازم، تذکار این نکته را لازم می‏بینم که، با توجه به اینکه همه سؤالات دوازده‏گانه شما حول محور «دین‏» می‏چرخد، ضرورت دارد که مراد از لفظ «دین‏» را تعیین کنیم. قصد ندارم که دین را تعریف کنم، که، از سویی، کاری است‏بسیار دشوار، بل محال، و، از سوی دیگر، کاری است غیر ضروری، بیفایده، و حتی بیمعنا. اما عدول از تعریف دین، هر وجهی داشته باشد، به هیچ روی، ما را مجاز نمی‏دارد که مراد خود را از لفظ «دین‏» تعیین نکنیم; چرا که این کار دوم، یعنی تعیین مراد، اگر صورت نپذیرد گفت‏وگو و داد و ستد فکری ما در فضایی غبارآلود و مه‏گرفته انجام می‏گیرد، که در آن نه هیچ اختلاف نظر ظاهری‏ای دلالت‏بر اختلاف نظر واقعی دارد و نه هیچ اتفاق نظر ظاهری‏ای دال بر اتفاق نظر واقعی است; یعنی اصلا گفت‏وگو و داد و ستدی در میان نیست.

مراد من از «دین‏»، در جوابهایی که به سؤالات شما می‏دهم، مجموعه تعالیم و احکامی است که، بنابر ادعای آورنده آن احکام و تعالیم ... ادامه در لینک

آدرس اینترنتی